Yapay Zekâ ile Logo Üretmek: Telif ve Marka Tescili Açısından Riskler

Küçük bir işletme için logo yaptırmak hem zaman hem bütçe demek. Yapay zekâ araçları aynı işi dakikalar içinde yapıyor gibi görünüyor, ama iki soru çoğu zaman sorulmadan geçiliyor: Bu logo hukuken kimin? Ve bunu marka olarak tescil ettirebilir miyim? Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla, resmî metinler ve kamuya açık kararlar üzerinden derlendi.

Logo iki ayrı hukuki katmandır: eser ve marka

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK, 5846), eseri “sahibinin hususiyetini taşıyan” fikir ve sanat ürünü olarak tanımlıyor (m. 1/B). Hususiyet, kabaca yaratıcının kişisel katkısını taşımak demek. Kanun güzel sanat eserleri arasında grafik eserleri de sayıyor (m. 4); logonun grafik tasarım yönü buraya girebilir. Eser sahibi “eseri meydana getiren kişi”dir (m. 1/B) ve madde 8 aynı şeyi şöyle söylüyor: bir eserin sahibi, onu meydana getirendir. Koruma süresi eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıldır (m. 27).

Marka ise başka bir kanunda, Sınai Mülkiyet Kanunu’nda (6769) düzenleniyor. Kanuna göre marka; kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malın ya da ambalajının biçiminden oluşabilir. Şartı şu: bir işletmenin mal veya hizmetini diğerlerinden ayırt etmeli ve sicilde açık seçik gösterilebilmeli (m. 4). Kritik cümle madde 7’de: marka koruması tescil yoluyla elde edilir.

Pratik fark: Telif sorusu “bu logo kimin eseri?” sorusudur. Marka sorusu “bu işaret tescil edilebilir mi ve başkasının markasına benziyor mu?” sorusudur. Birincisi belirsiz olsa bile ikincisini ayrı yönetebilirsiniz.

Türkiye’de yapay zekâ çıktısının eser sahibi kim? Net bir cevap yok

Az bilinen bir ayrıntı: FSEK’in eser sahibi tanımında bir dönem “gerçek” sözcüğü yer alıyordu. 3 Mart 2004 tarihli 5101 sayılı Kanun’un 28. maddesiyle bu sözcük metinden çıkarıldı; bugün tanım yalnızca “eseri meydana getiren kişi”yi söylüyor. Bu değişiklik, yapay zekânın eser sahibi sayılacağı anlamına gelmiyor. Bir avukatlık bürosunun güncel rehberine göre kanun eser sahipliğini gerçek kişiye tanıyor, bu yüzden yapay zekâ eser sahibi sayılamaz gibi görünüyor.

Asıl tartışma kullanıcı üzerinde. Aynı rehbere göre bir görüş, ayrıntılı ve yaratıcı yönergelerle içerik üreten kişinin eser sahibi sayılabileceğini savunuyor. Basit ve genel komutların ise hususiyet şartını karşılaması zor görülüyor. Rehber, konuda kesin bir hukuki cevabın henüz bulunmadığını da belirtiyor.

Kaynaklarda net bilgiye ulaşılamadı: Yapay zekâ çıktılarına özgü açık bir FSEK hükmü ya da bu konuda yayımlanmış resmî bir kurum görüşü tespit edemedik. Logo gibi ticari bir varlık için bu belirsizlik göz ardı edilmemeli; telif durumunu fikri mülkiyet avukatına danışın.

ABD Telif Ofisi ve mahkemeler: komut tek başına yetmiyor

ABD Telif Ofisi, 29 Ocak 2025’te yapay zekâ raporunun telif edilebilirliği ele alan ikinci bölümünü yayımladı. Ofis, 10.000’den fazla yorumu inceledi. Varılan sonuçlar kısaca şöyle: Mevcut telif hukuku bu konuyu çözmek için yeterli. Yapay zekâyı yardımcı araç olarak kullanmak korumayı etkilemiyor. Yalnızca yapay zekânın ürettiği malzeme ya da insanın ifade üzerinde yeterli kontrolü olmadığı malzeme korunmuyor. Üstelik raporda, mevcut teknolojide komutların tek başına yeterli kontrol sağlamadığı yazıyor; komutlar korunamayan fikirleri aktaran talimatlar gibi çalışıyor.

Aynı rapor, insan katkısının korunabileceği yolları da sayıyor: yapay zekâ çıktısında görünen insan yapımı özgün ifade, çıktıların yaratıcı seçimi ve düzenlenmesi ile çıktının yaratıcı biçimde değiştirilmesi. Yani logoyu üretip olduğu gibi kullanmak ile üzerinde gerçekten çalışmak hukuken farklı sonuç doğurabilir. Her olayın ayrı değerlendirileceği de raporda vurgulanıyor.

Ofisin Şubat 2023’teki “Zarya of the Dawn” kararı bunu somutlaştırıyor. Çizgi romanın metni ile metin ve görsellerin seçimi, eşgüdümü ve düzenlenmesi korundu. Midjourney ile üretilen görseller ise insan yazarlığının ürünü sayılmadı. Başvuruda yapay zekâ içeriği ayrıştırılmadığı için ilk tescil iptal edilip yalnızca yazarın yarattığı unsurları kapsayan, daha sınırlı yeni bir belge düzenlendi. Ofis, yapay zekâ malzemesi önemsiz düzeyin üzerindeyse başvuruda bunun bildirilmesini istiyor.

Mahkeme cephesinde de çizgi benzer. Thaler davasında ABD Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi 18 Mart 2025’te, yalnızca otonom yapay zekâ sistemlerinin ürettiği eserlerin telif korumasından yararlanamayacağına karar verdi. Mahkeme, yapay zekâ yardımıyla yapılan eserlerin dışlanmadığını da belirtti. Yüksek Mahkeme 2 Mart 2026’da davayı incelemeyi reddetti. Davacı hiçbir insan katkısı iddia etmediği için ne kadar insan katkısının yeterli olduğu sorusu yanıtsız kaldı.

Farklı bir sonuç: Pekin Mahkemesi

Dünya genelinde çizgi tek değil. Pekin İnternet Mahkemesi 27 Kasım 2023’te Stable Diffusion ile üretilmiş bir görseli telif korumasına layık buldu. Gerekçe, davacının 150’den fazla komutu seçip düzenlemesi, parametreleri ayarlaması ve sonucu defalarca düzeltmesiydi. Mahkeme bunu insani bir zihinsel katkı olarak değerlendirdi. Bu karar ilk derece mahkemesinden çıktı ve ABD’deki yaklaşımdan ayrışıyor.

Bu karşılaştırmanın sonucu şu: Yapay zekâ görselleri için ülkeler arasında ortak bir çizgi yok ve Türkiye’de de sınanmış net bir çizgi görünmüyor. Logonuzu yurt dışında da kullanacaksanız en katı yaklaşımı varsaymak daha güvenli olur.

Marka tescilinde asıl engel: ayırt edicilik ve benzerlik

İyi haber şu: Sınai Mülkiyet Kanunu marka tescili için bir eser sahipliği şartı aramıyor. Logo yapay zekâdan gelmiş olsa bile başvuru yapılabilir. Ama başvuru Kanun’un 5. maddesindeki mutlak ret nedenlerine takılabilir. Bunlardan bazıları şunlar:

• Herhangi bir ayırt edici niteliği olmayan işaretler (m. 5/1-b).
• Ticarette cins, çeşit, nitelik, miktar gibi özellikleri belirten işaretleri yalnızca ya da esas unsur olarak içerenler (m. 5/1-c).
• Ticarette herkesçe kullanılan işaret ya da adlandırmaları yalnızca ya da esas unsur olarak içerenler (m. 5/1-d).
• Halkı mal veya hizmetin niteliği ya da kaynağı konusunda yanıltacak işaretler (m. 5/1-f).

Madde 5’in ikinci fikrası bir kapı aralıyor: Marka başvurudan önce kullanılmış ve bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa, b, c ve d bentlerine dayanarak reddedilemez. Yani yaygın bir sembolün sıradan bir uyarlaması olan logo ilk başta zorlanabilir, ama kullanımla güç kazanabilir.

Az bilinen bir Türk hukuku özelliği de benzerlikle ilgili. Aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki tescilli ya da daha önce başvurulmuş marka, madde 5/1-ç uyarınca mutlak ret nedenleri listesinde yer alıyor. Önceki marka sahibinin noter onaylı muvafakatı bunu aşabiliyor (m. 5/3). Ayrıca madde 6’ya göre karıştırılma ihtimali, önceki marka sahibinin itirazı üzerine başvurunun reddine yol açabiliyor.

Dikkat: Yapay zekâ aracının size verdiği çıktının başkasının tescilli markasına benzemediğini kimse sizin yerinize kontrol etmiyor. Çıktıyı benzersiz varsaymayın; başvurudan önce resmî sicilde benzer marka araştırması yaptırın.

Telif belirsizse ne yapılır? Markayı ana dayanak olarak planlayın

Madde 7’ye göre tescilli marka sahibi, markasının izinsiz kullanımının önlenmesini isteyebilir. Logonuzun telif korumasından yararlanıp yararlanamayacağı belirsizse, onu korumak için marka tescilini ana dayanak olarak planlamak makul bir yol. Bu, telif konusundaki belirsizliği ortadan kaldırmaz ama başkasının logonuza benzer bir işaret kullanmasına karşı elinizde sicile dayalı bir hak bırakır.

Ne yapmalı? Küçük işletme için kontrol listesi

1. Marka kimliğini bütün olarak düşünün: logo, renk, yazı karakteri, slogan ve gerekiyorsa ses. Kanun renk, harf ve sesi de marka olabilecek işaretler arasında sayıyor; hangisini koruyacağınızı baştan seçin.
2. Süreci kayıt altına alın: kullandığınız komutlar, ara sürümler, elle yaptığınız değişiklikler ve tarihler. ABD Telif Ofisi insanın seçim, düzenleme ve değiştirme katkısını değerlendiriyor; kaydınız bunu gösterebilir.
3. Yapay zekâ çıktısını olduğu gibi kullanmak yerine bir tasarımcıyla yeniden çizdirin ya da uyarlatın. Tasarımcıyla yazılı sözleşme yapın ve yapay zekâ kullanıp kullanmadığını sözleşmede açıkça belirtmesini isteyin.
4. Kullandığınız aracın şartlarını okuyun; ticari kullanım, plan ve hak devri hükümleri sağlayıcıya göre değişebilir.
5. Başvurudan önce benzer marka araştırması yaptırın ve ayırt edici nitelik açısından logoyu değerlendirtin; sınıf seçimi başvurunun kapsamını belirler.
6. Yurt dışına satış yapacaksanız ilgili ülkelerin yapay zekâ ve telif yaklaşımını ayrıca kontrol edin.
7. Karar vermeden önce bir marka vekili ya da fikri mülkiyet avukatından görüş alın. Bu yazı, onların yerine geçmez.

Kaynaklar

Aşağıdaki bağlantılar yazıdaki rakam ve iddiaların dayandığı kaynaklardır; yazı 28 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Resmî düzenlemeler ve platform politikaları değişebilir; karar vermeden önce güncel hâlini kaynağından kontrol edin.

1. ABD Telif Ofisi: Copyright and Artificial Intelligence, Part 2: Copyrightability (Ocak 2025)
2. ABD Telif Ofisi: NewsNet 1060 (29 Ocak 2025)
3. ABD Telif Ofisi: Zarya of the Dawn kararı (21 Şubat 2023)
4. Baker Donelson: Supreme Court Denies Certiorari in Thaler v. Perlmutter
5. Wolters Kluwer Copyright Blog: Beijing Internet Court grants copyright to AI-generated image
6. Mevzuat Bilgi Sistemi: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
7. Mevzuat Bilgi Sistemi: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
8. Bilal Alyar Hukuk Bürosu: Yapay Zeka Telif Hakkı Türkiye (üçüncü taraf rehber)
9. ABD Telif Ofisi: Copyright and Artificial Intelligence (girişim sayfası)